Czy teflon jest szkodliwy? Odpowiadamy na najważniejsze pytania
Zastanawiasz się, czy teflon jest szkodliwy dla zdrowia? Sprawdziliśmy, skąd wzięły się obawy, co mówią o nich instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo żywności i jak smażyć na patelni z powłoką nieprzywierającą, żeby korzystać z niej rozsądnie.
PTFE kontra PFOA – skąd wzięły się obawy o bezpieczeństwo teflonu?
Obawy o bezpieczeństwo teflonu biorą się przede wszystkim z historii związku o nazwie PFOA, czyli kwasu perfluorooktanowego. Używano go jako substancji pomocniczej przy produkcji powłok. Ponieważ długo utrzymuje się w środowisku i w organizmie, amerykańska agencja EPA uruchomiła program, w którym największe firmy chemiczne zobowiązały się wycofać go do 2015 roku.
W Unii Europejskiej sprawa jest dziś zamknięta: od lipca 2020 roku PFOA jest objęty zakazem na mocy przepisów o trwałych zanieczyszczeniach organicznych. Sama powłoka to politetrafluoroetylen (PTFE), czyli tworzywo dopuszczone w UE do kontaktu z żywnością.
Różnicę między PTFE a PFOA łatwo zapamiętać:
- PTFE to gładka warstwa na dnie patelni, która nie reaguje z jedzeniem.
- PFOA był substancją pomocniczą używaną w produkcji i nie powinien znajdować się we współczesnych naczyniach sprzedawanych w UE.
W jakiej temperaturze teflon się rozkłada i czy jest to groźne?
Producenci powłok PTFE podają, że zachowują one stabilność do 260°C. Czy to dużo? Dla porównania: masło zaczyna dymić w około 150°C, oliwa z oliwek w 180–210°C, rafinowany olej rzepakowy w 200–240°C, a masło klarowane w około 250°C. Jeśli więc smażysz na tłuszczu i nie dopuszczasz do jego dymienia, zwykle zostajesz poniżej tej granicy.
Problem pojawia się wtedy, gdy pusta patelnia zostaje na mocnym palniku. Powyżej 260°C powłoka zaczyna się stopniowo rozkładać i uwalniać opary. Przy silnym przegrzaniu, w okolicach 350°C, ich wdychanie może wywołać tzw. gorączkę polimerową, czyli przejściowe objawy przypominające grypę. Dlatego bezpieczne smażenie sprowadza się do dwóch nawyków: nie rozgrzewaj pustej patelni na pełnej mocy i nie zostawiaj jej bez nadzoru.
Porysowana patelnia teflonowa – czy naprawdę trzeba ją wyrzucić?
A co z drobinkami powłoki w jedzeniu? Według niemieckiego Federalnego Instytutu Oceny Ryzyka (BfR) połknięte cząstki PTFE nie są groźne: tworzywo jest obojętne, nie reaguje z sokami trawiennymi i opuszcza organizm w niezmienionej postaci, nie przedostając się do krwi.
Uszkodzona powierzchnia traci jednak swoje właściwości. Gdy powłoka ma głębokie rysy, potrawy przywierają i przypalają się w odsłoniętych miejscach, a Ty potrzebujesz więcej tłuszczu i więcej czasu na mycie. Mocno porysowana patelnia teflonowa nadaje się więc do wymiany przede wszystkim z powodów praktycznych.
Jak dbać o patelnię, by służyła dłużej? Zasady bezpiecznego smażenia
Właściwa pielęgnacja chroni powłokę na długo. Do mieszania i przewracania używaj przyborów z drewna lub silikonu, a nie metalowych.
Błędem bywa też szok termiczny, czyli polewanie rozgrzanej patelni zimną wodą. Gwałtowna zmiana temperatury może wywołać mikropęknięcia i wykrzywienie dna. Patelnię myj dopiero po ostygnięciu, miękką gąbką z płynem do naczyń. W szafce przekładaj naczynia filcowymi podkładkami, żeby nie ocierały się o siebie.
Na trwałość wpływa też samo naczynie. Wybierając patelnie z powłoką nieprzywierającą, zwróć uwagę na grubość dna i informację o przeznaczeniu do kontaktu z żywnością. Takie patelnie ma w ofercie m.in. polska marka Florina.
Teflon w kuchni – najczęstsze pytania i odpowiedzi (FAQ)
Zebraliśmy pytania, które czytelnicy zadają najczęściej:
Czy porysowana powłoka jest toksyczna?
Według BfR nie: cząstki PTFE są obojętne i nie wchłaniają się w przewodzie pokarmowym.
Jakie są bezpieczne patelnie do smażenia?
Każda patelnia przeznaczona do kontaktu z żywnością, używana zgodnie z zaleceniami producenta. Poza powłokami nieprzywierającymi sprawdzi się szkliwo emaliowane, żeliwo lub stal nierdzewna.
Podsumowując – smaż świadomie
Odpowiadając na pytanie, czy teflon jest szkodliwy: według dostępnych ocen instytucji zajmujących się bezpieczeństwem żywności współczesne patelnie z powłoką PTFE, produkowane bez PFOA, można spokojnie używać w domowej kuchni. Kluczowe jest unikanie przegrzewania pustego naczynia powyżej 260°C. Umiarkowany ogień i delikatne przybory pozwolą Ci korzystać z patelni długo.
ARTYKUŁ SPONSOROWANY