Pragnienie to spóźniony alarm. Gdy pojawia się pragnienie, w organizmie może występować już niewielki niedobór wody. U seniorów i dzieci ten sygnał zawodzi jeszcze mocniej.

Pragnienie nie zawsze jest wystarczającym wskaźnikiem nawodnienia, tym bardziej w określonych sytuacjach. Chęć na wodę pojawia się dopiero wtedy, gdy organizm stracił sporo płynów, więc delikatne odwodnienie zaczyna się znacznie wcześniej. U seniorów oraz u małych dzieci poczucie pragnienia przychodzi jeszcze później i jest jeszcze słabsze, choć przyczyny w obu grupach są zupełnie inne. W upale straty przez pot osiągają nawet kilkaset mililitrów na godzinę, dlatego kilka godzin bez picia wystarczy, aby pojawiły się pierwsze problemy, i to niemałe. Warto wiedzieć, jak powstaje odczucie pragnienia i dlaczego z wiekiem słabnie, dlaczego dziecko pochłonięte zabawą odwadnia się szybciej niż dorosły oraz po czym poznać brak wody w organizmie.

---

Pragnienie to spóźniony sygnał

Odczucie pragnienia rodzi się w podwzgórzu, czyli niewielkim obszarze mózgu pełniącym funkcję „czujnika”. Znajdują się tam osmoreceptory reagujące na wzrost stężenia sodu we krwi. Gdy wody ubywa, krew staje się bardziej zagęszczona i dopiero wtedy uruchamia się chęć na picie. Równocześnie wazopresyna wytwarzana w podwzgórzu i uwalniana z tylnego płata przysadki zwiększa zatrzymywanie wody przez nerki oraz powoduje zagęszczanie moczu. Próg pobudzenia tych receptorów jest wysoki, dlatego początkowo nie reagują one na ubytek wody. Pragnienie pojawia się dopiero wtedy, gdy organizm straci jej na tyle dużo, że krew staje się za bardzo zagęszczona.

Dlaczego seniorzy nie odczuwają pragnienia

Z wiekiem czujnik w mózgu traci czułość i osoba po siedemdziesiątce odczuwa pragnienie znacznie słabiej niż trzydziestolatek przy takim samym stopniu odwodnienia. Zmienia się też skład ciała, ponieważ woda to około 50 procent masy seniora wobec około 60 procent u młodej dorosłej osoby. Ten sam litr straty daje więc mocniejsze zaburzenie. Nerki gorzej zagęszczają mocz i słabiej odpowiadają na sygnał hormonalny. Leki moczopędne zwiększają wydalanie wody, a część osób ogranicza picie z obawy przed problemem z nietrzymaniem moczu.

Dlaczego dzieci odwadniają się szybciej niż dorośli

U dziecka powierzchnia skóry jest duża w stosunku do masy ciała, dlatego wymiana ciepła z otoczeniem zachodzi intensywniej niż u dorosłego. Podczas zabawy i intensywnego ruchu mięśnie produkują dodatkowe ciepło, a gruczoły potowe pracują mniej wydajnie. Dochodzi do tego „mimowolne” odwodnienie, czyli picie mniejszej ilości płynu niż wynosi strata. Dziecko pochłonięte zabawą po prostu nie przerywa jej dla wody. Najmłodsi nie nazywają jeszcze tego odczucia i nie proszą o picie, a bardziej o coś słodkiego, a u niemowlęcia odwodnienie może objawiać się między innymi sennością, drażliwością, mniejszą liczbą mokrych pieluch, suchością jamy ustnej i brakiem łez podczas płaczu.

Objawy odwodnienia i jak pilnować picia wody bez czekania na pragnienie

Najprostszym wskaźnikiem jest barwa moczu, ponieważ jasnosłomkowy kolor oznacza dobre nawodnienie, a ciemnożółty świadczy o niedoborze płynów. Niepokoić powinno rzadsze oddawanie moczu, senność, ból głowy oraz splątanie u starszej osoby i właśnie brak łez podczas płaczu u malucha. Skuteczniejsze od czekania na sygnał jest picie o stałych porach, na przykład niepełna szklanka wody co godzinę lub maksymalnie co dwie. Butelka postawiona w zasięgu wzroku zwiększa szansę na regularne popijanie. Arbuz i ogórek mają ponad 90 procent wody, więc też dobrze uzupełniają płyny. Alkohol zwiększa wydalanie moczu, natomiast mocno słodzone napoje nie są najlepszą opcją do regularnego nawadniania, choć dostarczają organizmowi wodę.

---

Pragnienie informuje o tym, co już się wydarzyło, dlatego w upale nie powinno się pojawiać, a żeby tak było, trzeba dbać o regularne nawodnienie. U seniorów zawodzi biologia oraz działanie stosowanych leków, u dzieci proporcje ciała i pochłaniająca uwagę zabawa. Obu grupom pomaga to samo, czyli podawanie płynów według zegara, a nie na życzenie. Warto obserwować barwę moczu, samopoczucie i zachowanie. Przy dużym osłabieniu konieczna jest konsultacja lekarska.

---

Nasza strona to blog dietetyczny na którym codziennie publikujemy:
– porady dietetyczne
– przepisy na śniadanie
– przepisy na obiad
– przepisy na kolacje
– przepisy na przekąski
– przepisy na desery

Powiązane zagadnienia – post: odwodnienie latem, nawodnienie seniorów, odwodnienie dzieci

Powiązane zagadnienia – blog: dietetyczne przepisy, fit przepisy, zdrowe przepisy, dietetyczne przepisy blog, fit przepisy blog, zdrowe przepisy na diecie, zdrowe przekąski, przepisy ze zdjęciami, przepisy z kalorycznością, przepisy z makroskładnikami, darmowy jadłospis, dieta online, dieta online cena