Masło ma lepszą reputację niż dawniej. Czy słusznie?

Domi Zaremba
Masło ma lepszą reputację niż dawniej. Czy słusznie?

Łyżka masła dziennie i ryzyko zgonu wyższe jedynie o 1%. Po takim wyniku dużej analizy z 2016 roku o maśle zaczęto mówić jeszcze przyjemniej. Problem w tym, że sami autorzy tej analizy za zdrowsze od masła uznali olej rzepakowy i oliwę. Przeanalizujmy, skąd wzięła się kiepska renoma masła, jak radzi sobie ono w starciu z olejami roślinnymi i jak jeść je z głową.

Skąd wzięła się kiepska renoma masła

Złą sławę przyniosły masłu tłuszcze nasycone, czyli rodzaj tłuszczu, który jedzony w nadmiarze podnosi we krwi poziom cholesterolu LDL. Cholesterol LDL jest uznawany za zły, bo gdy jest go za dużo, rośnie ryzyko choroby wieńcowej, czyli zwężenia tętnic, które doprowadzają krew do serca. Według amerykańskiej bazy USDA w 100 g masła bez soli jest 81,1 g tłuszczu, z czego aż 50,5 g przypada właśnie na tłuszcze nasycone. W brytyjskim badaniu 33 zdrowe osoby w wieku 50-75 lat przez 4 tygodnie jadły codziennie 50 g niesolonego masła, a 30 innych osób tyle samo oliwy extra virgin. Po tym czasie cholesterol LDL u osób jedzących masło wzrósł średnio o 0,33 mmol/l, a więc mniej więcej o 1/10 w porównaniu z wynikiem sprzed badania. Z kolei u osób jedzących oliwę spadł o 0,06 mmol/l.

Dlaczego o maśle zaczęto mówić lepiej

O maśle zaczęto mówić lepiej między innymi przez spór o to, czy jedzenie można oceniać po jednym składniku, takim jak tłuszcz nasycony. Do tego doszła zbiorcza analiza z 2016 roku, w której zebrano dane 636 151 osób obserwowanych w USA i Europie. Każda łyżka masła zjadana codziennie, czyli 14 g, oznaczała ryzyko zgonu wyższe jedynie o 1%, a ryzyko cukrzycy typu 2 niższe o 4%. W tej analizie nie zauważono też związku między masłem a chorobami serca i naczyń krwionośnych. Sami autorzy uznali, że masło ma szansę wypaść lepiej od białego chleba, na którym się je smaruje, ale gorzej od oleju rzepakowego, sojowego i lnianego, oliwy extra virgin i margaryn z tych olejów.

Masło kontra oleje roślinne

W bezpośrednim porównaniu z olejami roślinnymi masło wypada dość blado. Amerykańscy badacze przez nawet 33 lata śledzili zdrowie 221 054 osób, które co 4 lata podawały w ankietach, jakie produkty jedzą i jak często. Osoby jedzące najwięcej masła, czyli około 14 g dziennie, miały o 15% wyższe ryzyko zgonu niż te, które masła prawie nie jadły. Badacze wyliczyli też, jak zmieniłoby się ryzyko, gdyby ktoś codziennie zamieniał 10 g masła na tyle samo oleju roślinnego. Ryzyko zgonu byłoby wtedy według tych obliczeń niższe 17% i o tyle samo zmniejszałoby się ryzyko zgonu z powodu nowotworów. Przy zgonach z powodu chorób serca i naczyń krwionośnych spadek był tak mały, że badacze nie uznali go za pewny. Osoby, które jadły najwięcej masła, częściej paliły i mniej się ruszały niż inni badani. Badacze uwzględnili to w obliczeniach, ale i tak nie wiadomo na pewno, czy za wyższe ryzyko zgonu odpowiadało samo masło, czy właśnie te wątpliwe nawyki.

Jak rozsądnie jeść masło

Przy maśle najważniejsza jest ilość. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, aby z tłuszczów nasyconych pochodziło maksymalnie 10% energii z jedzenia, czyli mniej więcej 11 g na każde 1000 kcal. Łyżka masła ma ich ponad 7 g. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej radzi ograniczać masło i smalec, a do smażenia i na pieczywo używać oliwy lub oleju rzepakowego. Osoby z podwyższonym cholesterolem powinny według NCEZ smarować chleb miękką margaryną z kubka, najlepiej z fitosterolami, czyli z roślinnymi związkami z budową podobną do cholesterolu.


Lepsza opinia o maśle jest słuszna tylko w połowie, bo masło wypada nieźle na tle białego pieczywa, ale z olejami roślinnymi przegrywa. Masła nie trzeba wyrzucać z jadłospisu, jeśli będzie dodatkiem smakowym, a nie tłuszczem wykorzystywanym do wszystkiego.

Masło ma lepszą reputację niż dawniej. Czy słusznie?
Masło ma lepszą reputację niż dawniej. Czy słusznie?

Kliknij, aby poznać przepisy kulinarne z poniższym składnikiem:

5 1 Ocena
Ocena
Subskrybuj
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Wcześniejszy wpis Następny wpis