Nazywamy je orzechami, choć nimi nie są. Orzeszki ziemne skrywają więcej ciekawych tajemnic
Orzeszki ziemne to najzwyklejsze orzechy świata, idealne na mecz lub do filmu. Prawda jest taka, że są to nasiona orzachy podziemnej, czyli rośliny strączkowej. Orzeszki ziemne mają więcej białka niż migdały, choć nie są to same plusy. Przeanalizujmy, jak rośnie orzacha podziemna, czym wyróżniają się jej nasiona i kto powinien trzymać się od nich z daleka.
Dlaczego orzeszek ziemny nie jest orzechem
Orzeszki ziemne to nie orzechy, tylko nasiona orzachy podziemnej, czyli rośliny strączkowej z rodziny bobowatych. Botanicy nazywają orzechem tylko pewien rodzaj owocu, np. orzech laskowy albo żołądź, a nie każdą naturalną przekąskę do pochrupania. Łupinka orzeszka ziemnego, którą rozłupuje się palcami, to z kolei strąk, tak samo jak fasola. Kolejną ciekawostką dotyczącą różnicy jest fakt, że w jednym strąku znajdują się przeważnie 2 lub 3 nasiona, a w prawdziwym orzechu dojrzewa tylko jedno.
Dlaczego orzeszki ziemne dojrzewają pod ziemią
Orzacha podziemna sama wciska swoje przyszłe strąki w ziemię. Wszystko zaczyna się od żółtego kwiatu, który otwiera się wczesnym rankiem, zapyla się sam bez pomocy owadów, a jeszcze tego samego dnia więdnie. Po zwiędnięciu łodyżka kwiatu wydłuża się i kieruje w dół razem z zalążnią na czubku, czyli tą częścią kwiatu, z której potem powstaje strąk. Między 8. a 12. dniem po zapyleniu łodyżka wbija się w ziemię na głębokość od 2,5 do 5 cm. Dopiero w ziemi zalążnia zaczyna rosnąć w strąk, bo potrzebuje do tego ciemności, wilgoci i oporu ziemi.
Białko i niacyna, czyli mocne strony orzeszków ziemnych
Najmocniejszą stroną orzeszków ziemnych jest białko, którego w 100 g jest aż 26 g. Migdały mają w tej samej gramaturze około 5 g mniej, a orzechy włoskie i laskowe aż 11 g mniej. Do tego dochodzi niacyna, czyli witamina B3, której komórki potrzebują do pozyskiwania energii z jedzenia. W 100 g orzeszków ziemnych jest 12,1 mg niacyny, a polskie normy zalecają kobietom 14 mg dziennie, a mężczyznom 16 mg. Garść, czyli 30 g orzeszków ziemnych, pokrywa więc mniej więcej 1/4 dziennej normy niacyny i oferuje prawie 8 g białka, ale też 170 kcal.
Alergia na orzeszki ziemne a alergia na orzechy
W unijnym wykazie alergenów, który obowiązuje też w Polsce, orzeszki ziemne mają własną pozycję. Migdały, orzechy laskowe, włoskie i inne orzechy mają w tym wykazie własny numer, więc na etykiecie orzeszki ziemne i orzechy to dwa różne alergeny. Co ciekawe, jeśli ktoś ma alergię na orzeszki ziemne, to w 30-40% przypadków jest uczulony także na orzechy, a tylko w 5% na fasolę i inne rośliny strączkowe. Dlatego osoba z alergią na orzeszki ziemne nie powinna próbować orzechów na własną rękę, tylko najpierw zrobić badania u alergologa.
Orzeszki ziemne a cholesterol
W 2022 roku hiszpańscy naukowcy zebrali wyniki 11 badań, w których uczestnicy jedli orzeszki ziemne lub masło orzechowe. Zdrowe osoby z tych badań miały po tym niższy cholesterol całkowity niż osoby z grup porównawczych. U uczestników spadał też poziom trójglicerydów, czyli tłuszczów krążących we krwi. Za to cholesterol LDL, który uchodzi za zły, był na podobnym poziomie jak w grupach porównawczych. U osób z zespołem metabolicznym lub zagrożonych jego rozwojem masa ciała była natomiast średnio o prawie 1 kg większa niż w grupach porównawczych, ale nie stwierdzono istotnej różnicy w ilości tkanki tłuszczowej. Jak widać, regularne jedzenie orzeszków ziemnych ma szansę poprawić wyniki tłuszczów we krwi, choć cudów po nich nie należy się spodziewać.
Jak uniknąć toksyn z pleśni w orzeszkach ziemnych
Orzeszki ziemne należą do roślin uprawnych, na których chętnie rozwijają się pleśnie wytwarzające aflatoksyny, czyli jedne z najbardziej trujących toksyn z pleśni. Według WHO aflatoksyny szkodzą przede wszystkim wątrobie i co najgorsze, są dowody na to, że przyczyniają się u ludzi do raka wątroby. Przed jedzeniem trzeba więc obejrzeć orzeszki ziemne i wyrzucić te, które są spleśniałe, przebarwione lub pomarszczone. Orzeszki ziemne najlepiej kupować jak najświeższe i przechowywać je w suchym, niezbyt ciepłym miejscu.
Orzeszki ziemne to strączki, które świetnie udają orzechy. Dla osób bez alergii na orzeszki ziemne garść takich strączków to wartościowa przekąska, bo pod względem białka wypadają one lepiej od orzechów.
