Ziemniaki w lodówce czy w szafce? Temperatura zmienia w nich coś więcej niż smak

Domi Zaremba
Ziemniaki w lodówce czy w szafce? Temperatura zmienia w nich coś więcej niż smaka

Surowe ziemniaki w lodówce dla wielu osób to kuchenny błąd, przed którym ostrzegała nawet brytyjska agencja do spraw żywności. Problem w tym, że szafka też ma swoje słabe strony. Dowiedzmy się, co zimno robi ze skrobią, skąd na patelni bierze się szkodliwy akrylamid i gdzie najlepiej trzymać zapas ziemniaków.

Co chłód robi ze skrobią w ziemniaku

W chłodzie skrobia w ziemniaku zaczyna zamieniać się w cukry. Ziemniaki przechowywane poniżej około 10 st. C gromadzą więcej sacharozy niż ziemniaki trzymane w cieplejszym miejscu, choć wiele zależy od odmiany i czasu przechowywania. Sacharoza to biały cukier, który w ziemniaku powstaje z rozkładu skrobi. W komórkach ziemniaka sacharoza rozpada się dalej na cukry proste, czyli na glukozę i fruktozę. Badacze z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Jadwisinie przechowywali 11 odmian ziemniaka, każdą w 5 st. C i w 8 st. C. Odmiany Etola, Bursztyn, Gawin i Gustaw miały mało cukrów prostych bez względu na temperaturę, a w Jutrzence po 3 miesiącach w 5 st. C cukrów prostych było ponad 3 razy więcej niż zaraz po zbiorze. Przy zapasie na kilka miesięcy sporo zależy więc od odmiany.

Akrylamid, czyli co powstaje z cukrów na patelni

Akrylamid to związek chemiczny, który powstaje w ziemniakach i pieczywie podczas smażenia lub pieczenia. Dzieje się tak powyżej 120 st. C, gdy zachodzi reakcja Maillarda, czyli brązowienie potraw. Cukry wchodzą wtedy w reakcję z aminokwasami, czyli z elementami białka. Ziemniaki, w których w chłodzie przybyło cukrów prostych, dają więc ciemne i gorzkie w smaku frytki i chipsy z większą ilością akrylamidu. W badaniach laboratoryjnych akrylamid wywołuje raka u zwierząt, a naukowcy zgodnie uznają, że u ludzi akrylamid też potencjalnie zwiększa ryzyko raka.

Ciepło i światło, czyli co grozi ziemniakom w szafce

Ciepło przyspiesza kiełkowanie ziemniaków. Ziemniaki na frytki i chipsy przechowuje się w 8-10 st. C, bo gromadzi się w nich wtedy mniej cukrów prostych, ale za to kiełkują i psują się dużo szybciej niż w 3-5 st. C. Światło z kolei uruchamia w skórce wytwarzanie chlorofilu, czyli zielonego barwnika, więc ziemniak zielenieje. Na świetle przybywa w nim też glikoalkaloidów, takich jak solanina. Glikoalkaloidy to związki, którymi ziemniak broni się przed szkodnikami. Najwięcej glikoalkaloidów jest w skórce, a szczególnie dużo w kiełkach i w oczkach, czyli w małych wgłębieniach, z których wyrastają kiełki. Ziemniak z dużą ilością tych związków jest gorzki i piecze w ustach. Łagodne zatrucie glikoalkaloidami objawia się nudnościami, bólem brzucha, wymiotami i biegunką. Dlatego małe dzieci powinny jeść tylko obrane ziemniaki.

Gdzie najlepiej trzymać ziemniaki w domu

Według brytyjskiej Agencji Standardów Żywności (FSA) ziemniaki można trzymać w lodówce albo w chłodnym i ciemnym miejscu, na przykład w piwnicy lub w zamkniętej szafce z dala od piekarnika i kaloryfera. Wcześniej FSA odradzała lodówkę, bo uważano, że w chłodzie przybędzie w ziemniakach cukrów, z których przy smażeniu powstanie akrylamid. W badaniu z 2021 roku jedną porcję ziemniaków odmian King Edward i Nectar przez 15 dni trzymano w 5 st. C, czyli w temperaturze lodówki, a drugą w 18 st. C. W ziemniakach przechowywanych w 5 st. C ilość cukrów prostych prawie się nie zmieniła, a różnice między odmianami były dużo większe niż te wywołane chłodem. Smażone i pieczone ziemniaki najlepiej rumienić tylko do złotego koloru, żeby powstało w nich jak najmniej akrylamidu. Z surowych ziemniaków trzeba też hojnie wycinać zielone miejsca i oczka, a ziemniaki zielone i mocno skiełkowane lepiej wyrzucić.


Lodówka nie jest dla ziemniaków wrogiem, a szafka służy im tylko wtedy, gdy jest w niej chłodno i ciemno. W domowym zaciszu bardziej niż chłód lodówki szkodzi ziemniakom ciepło i światło.

Ziemniaki w lodówce czy w szafce? Temperatura zmienia w nich coś więcej niż smak
Ziemniaki w lodówce czy w szafce? Temperatura zmienia w nich coś więcej niż smak

0 0 Liczba ocen
Ocena
Subskrybuj
Powiadom o
guest

0 komentarzy
Wcześniejszy wpis Następny wpis