Ziemniaki wcale nie muszą być wrogiem poziomu cukru we krwi. Badania ujawniają moc sposobu przygotowania
Ziemniaki są uważane za produkt, który osoby z cukrzycą powinny omijać jak ognia. Prawda jest taka, że samo purée ma czasem wyższy indeks glikemiczny niż czysta glukoza, ale z odpowiednimi dodatkami IG całego dania może być o połowę niższy. Przeanalizujmy, skąd wzięła się ta zła opinia dotycząca ziemniaków i co zmienia w nich schłodzenie. Dowiedzmy się też czegoś więcej o frytkach i z czym najlepiej jeść ziemniaki przy problemach z gospodarką cukrową.
Dlaczego ziemniaki uważa się za wroga cukrzyka
Złą sławę ziemniakom przyniosła skrobia, czyli węglowodan, który podczas trawienia rozpada się na glukozę. Glukoza to cukier, z którego komórki czerpią energię. W ziemniakach skrobia jest szybko trawiona do glukozy, która następnie wchłania się do krwi, dlatego często mają one wysoki indeks glikemiczny (IG). Indeks glikemiczny pokazuje, jak mocno produkt podnosi poziom glukozy we krwi w ciągu 2 godzin po jedzeniu w porównaniu z czystą glukozą. IG odmian ziemniaków popularnych w Ameryce Północnej zmierzono w badaniu, w którym 12 osób jadło je rano na czczo. Najwyższy wynik, bo aż 89, miały ziemniaki gotowane i zjedzone na ciepło.
Co dzieje się ze skrobią, gdy ugotowane ziemniaki ostygną
Gorąca woda podczas gotowania rozluźnia skrobię, więc enzymy trawienne, czyli białka, które rozkładają jedzenie na drobne cząstki, bez trudu się do niej dobierają. Gdy ziemniaki stygną, chłód z powrotem ciasno układa skrobię i tak powstaje w nich skrobia oporna, czyli taka, której enzymy trawienne nie są w stanie rozłożyć. Skrobia oporna dociera nienaruszona do jelita grubego, więc nie zamienia się po drodze w glukozę. W opisanym wyżej badaniu te same gotowane ziemniaki zjedzone na zimno miały IG tylko 56. Szwedzcy badacze podali 13 zdrowym osobom na śniadanie ugotowane ziemniaki, które przez dobę chłodziły się w temperaturze 8 st. C. Po polaniu winegretem z oliwy i octu IG tych ziemniaków był o 43% niższy niż IG cieplutkich ziemniaków prosto z garnka. Najprościej więc ugotować ziemniaki dzień wcześniej, schłodzić je w lodówce i podać na zimno w sałatce z octem.
Frytki kontra ziemniaki gotowane, pieczone i purée
Najgorzej z ziemniaczanych dań wypadają frytki. W USA przez prawie 40 lat obserwowano 205 107 pielęgniarek i innych pracowników ochrony zdrowia, którzy na początku nie mieli cukrzycy. Cukrzyca typu 2 rozwinęła się w tym czasie u 22 299 z nich. Częściej chorowały osoby, które jadły więcej frytek, a każde kolejne 3 porcje frytek w tygodniu oznaczały ryzyko wyższe o 20%. U osób, które jadły dużo ziemniaków gotowanych, pieczonych i purée, takiej zależności nie zauważono. Osoby, które jadły dużo frytek, mogły też na co dzień gorzej się odżywiać lub mniej ruszać niż inni badani, więc nie wiadomo na pewno, czy częstsza cukrzyca typu 2 wynikała właśnie z nich.
Jak podawać ziemniaki przy wahaniach cukru
Przy wahaniach cukru ziemniaki najlepiej jeść razem z białkiem, tłuszczem i warzywami. Badacze podawali 11 zdrowym osobom raz samo purée ziemniaczane, a raz purée z piersią z kurczaka, olejem rzepakowym i sałatką. Samo purée miało IG aż 108, czyli wywołało większą odpowiedź glikemiczną niż roztwór czystej glukozy. Z dodatkami IG całego dania był o połowę niższy i wyniósł tylko 54. W innym badaniu 24 osoby z cukrzycą typu 2 jadły o godzinie 18 pełną kolację, raz z ryżem basmati, a w inne wieczory z ziemniakami. Przez 2 godziny po kolacji z ziemniakami poziom glukozy we krwi nie różnił się od poziomu po ryżu. Co więcej, w nocy poziom glukozy po ziemniakach był niższy niż po ryżu. Przy leczeniu insuliną, czyli hormonem, dzięki któremu glukoza przechodzi z krwi do komórek, porcję ziemniaków należy ustalić z lekarzem lub dietetykiem.
Ziemniaki nie są wrogiem cukrzyka, bo to, jak mocno podnoszą cukier, zależy od ich odmiany, sposobu przygotowania i tego, z czym są jedzone. Frytki lepiej zostawić na wyjątkowe okazje, a na co dzień jeść ziemniaki gotowane lub pieczone.
